Muziekmuseum Vleeshuis zet verjaardag Wannes Van de Velde in de kijker: voorbijgangers gluren binnen in zijn schrijfkot

Vandaag, 29 april, zou Wannes Van de Velde 89 jaar zijn geworden. Muziekmuseum Vleeshuis grijpt die verjaardag aan om de Antwerpse muzikant, kunstenaar en volksfiguur opnieuw in het straatbeeld te brengen. Met onder andere een heropbouw van zijn ‘schrijfkot’.
In de Gildekamersstraat 9 kunnen voorbijgangers voortaan door het raam binnenkijken in zijn voormalige werkkamer. Daar ligt en staat alles alsof Wannes elk moment kan binnenwandelen.
De kamer toont een intiem beeld van de man achter de artiest. Bezoekers zien muziekinstrumenten, boeken, foto’s, schilderijen en tekeningen. Ook partituren en liedteksten in zijn handschrift kregen een plaats. Het geheel is zorgvuldig opgesteld, zoals het er tijdens zijn leven zou hebben uitgezien.
Aan de straatkant geven panelen in het Nederlands en Engels extra uitleg. Zo wil het museum niet alleen trouwe fans bereiken, maar ook toevallige passanten en toeristen laten kennismaken met een van de bekendste stemmen van Antwerpen.
Werkkamer
De werkkamer stond oorspronkelijk in zijn woning aan de Antoon Van Dijckstraat. Vanaf 1978 werkte Van de Velde daar aan een indrukwekkend oeuvre. Hij groeide uit tot een artiest die het stadsleven bezong, de volkstaal verdedigde en opkwam voor wat dreigde te verdwijnen. Na zijn overlijden in 2008 kwam het Schrijfkot, zoals hij het zelf noemde, via de vzw Erfgoed Wannes Van de Velde in de collectie van het museum terecht.
Dat de kamer nu net in de buurt van het Vleeshuis te zien is, is geen toeval. Wannes Van de Velde was sterk verbonden met de oude binnenstad. Zijn jeugd, zijn inspiratie en een groot deel van zijn werk wortelden in de straten rond het museum. Daarom zet Muziekmuseum Vleeshuis ook zes plekken in de omgeving in de kijker die belangrijk waren in zijn leven.
Een eerste halte is De Gulden Handt in de Zirkstraat. In dat 16de-eeuwse pand bracht Wannes zijn eerste levensjaren door. Vanuit het appartement van zijn ouders keek hij uit op een Spaanse groothandel en ontmoetingsplek. Later koppelde hij zijn liefde voor flamenco aan die vroege herinneringen.

Ook Caffè Mundi op de hoek van de Wisselstraat en Oude Beurs maakt deel uit van het parcours. Daar stond vroeger Café Cécile, waarboven het gezin tijdens de oorlog woonde. Zijn ouders zongen graag en zijn vader trad op als cafézanger. In die omgeving zette kleine Wannes vermoedelijk zijn eerste stappen als zanger. In december 1944 sloeg vlakbij een V1-bom in. Hij vertelde later hoe hij als kind in zijn nachthemd tussen het puin op straat stond.
Rond het Vleeshuis, het 16de-eeuwse gildehuis van de slagers, speelde een groot deel van zijn jeugd zich af. De wijk was ooit een levendige volksbuurt met cafés, danszalen en kleine winkels. In de jaren 60 en 70 veranderde dat beeld drastisch door afbraak en stadsvernieuwing. Voor Van de Velde betekende dat het verlies van een stuk levend erfgoed. Het inspireerde hem tot zijn eerste protestliederen.

Verder is er aandacht voor het Poesje van de Reep in de Repenstraat, vlak naast het Vleeshuis. Daar leeft de Antwerpse poesjenellentraditie voort. Wannes voelde zich sterk aangetrokken tot dat volkse poppentheater, met humor, satire en dialect. Hij maakte later ook zelf poppen en richtte met vrienden het gezelschap Water en Wijn op.

Aan de Koolkaai ligt sinds 2024 een gedenksteen voor de artiest, met een citaat uit zijn lied Als ik zou sterven. Daarin spreekt hij de wens uit om onder de stenen van de kaaien te rusten, waar mensen van overal passeren en het leven in vele talen klinkt. De plek aan de Schelde verwijst naar een decor dat vaak terugkeerde in zijn werk. De omgeving inspireerde hem ook voor De zangers uit Athene, een knipoog naar de Griekse gemeenschap die daar vroeger sterk aanwezig was.
‘t Half Souke
Tot slot is er ‘t Half Souke in de Hoogstraat, een café waar Wannes graag kwam. Op de zijgevel prijkt het gedicht De zwerver, de eerste poëziemuur van Antwerpen. De tekst, gekozen door zijn weduwe, vat Wannes’ levensvisie treffend samen: die van een vrije geest, geworteld in de stad maar altijd onderweg
Met de verjaardagshulde toont Muziekmuseum Vleeshuis dat de ziel van Wannes Van de Velde bijna twee decennia na zijn overlijden nog altijd rondzweeft in Antwerpen. Niet alleen in zijn muziek, maar ook in de straten waarin hij ’s nachts wilde verdwalen.
Niels Delport
GVA

LINK artikel Gazet Van Antwerpen
LINK artikel Het Laatste Nieuws
LINK artikel en filmpje ATV

LINK pagina Vleeshuis: Wannes in de stad

foto: Jeroen Broeckx