BEELDEND WERK

    "Het licht van de dagen. Een oud gegeven. Het licht als signaal van tijd, beweging of rust. Licht; het punt dat we nooit zullen aanraken…"

    Wannes Van de Velde


    We kennen Wannes door zijn muziek, zijn dagboeken, zijn poesjenellen, theater.
    Maar van opleiding was Wannes een beeldend kunstenaar.
    Zijn hele leven lang heeft Wannes, als hij vrij was, getekend, geschetst, geschilderd en grafiek gemaakt.
    Weinigen waren hiervan op de hoogte.
    In deze rubriek zullen we dan ook trachten dit facet van Wannes beter bekend te maken bij een groter publiek.
    Wannes had geen unieke, specifieke stijl en dat juist maakt zijn beeldend werk zo boeiend, zo puur, zo oprecht.
    Wat mag u hier nog verwachten?
    Geregeld zullen we werken bespreken, ontleden, vergelijken.
    We kijken uit naar uw reacties, uw anekdotes, uw verhalen, uw herinneringen, uw voorstellen en ideeën, i.v.m. Wannes' beeldend werk.

    ObscureMyEmail-beeld

      TEKEN & SCHILDERWERK

      Wannes was een turbo schilder/tekenaar.
      Hij concentreerde zich op een onderwerp, meestal buitenshuis, en startte met werken, opnieuw en opnieuw aan een hels tempo, om te eindigen met een synthese, bijna abstract.
      In deze rubriek volgen hier later voorbeelden van.
      Wannes' voorkeur ging naar 'draagbare' materialen, zoals Oost-Indische inkt, houtskool,  pastel, aquarel, potlood, omdat die handig zijn in gebruik en weinig plaats innemen, steeds bij de hand.
      Bijna altijd werkte hij op papier.

      Steenbakkerij Frateur

      Wannes hield van rivieren. Een heel grote inspiratie was de Schelde.
      Ook de oever van de Rupel, Hellegat (Boom), met de steenbakkerijen, boeide hem.
      Hier de steenbakkerij Frateur, ''t Geleeg'.
      De tegendraadse vormen en 'vals perspectief' van de ovens waren een uitdaging voor Wannes.
      Het gebruik van houtskool (zwart/wit) ligt hier voor de hand en benadrukt de atmosfeer: donkerte, armoede, grauwheid.
      De buurt 'Hellegat' heeft zijn naam niet gestolen...

      Info over de steenbakkerij: http://www.geleeg.be/

      Menhirs in Carnac

      "Zwijgen moet ik hier, hulpeloos kijken langs de stenen lijnen, en langzaam gaan tussen duizenden gestolde tranen, rij na rij, kilometer na kilometer, altijd opnieuw herhaald in oneindig gebaar.
      Hier zijn geen woorden, alleen het lange duiden in de richting van zonnen en manen uit een andere dimensie.  Ik onderga de vragende stilte, maar weet geen antwoord,  zal er wel nooit een vinden."

      "De tekens, waarmee de menhirs van Carnac me proberen te bereiken, herken ik niet meer, omdat de dienaars van een wrede god ze uit me weg hebben gebrand. Toch luister ik, ondanks mijn nederlaag, naar de stenen taal."

      "Dit is geloof zonder schuld, mystiek zonder wreedheid, een lied van leven zonder dood.
      Zoals de zang van een walvis."


      Wannes, Column 'Carnac', Knack

      zwart/wit Oost-Indische inkt schetsen van menhirs in Carnac (Frankrijk) en een foto van de plaats waar Wannes ongeveer zat.

      Jonkvrouw Mattestraat

      De "matte vrouwen" is een volksnaam voor de grijze zusters, wiens klooster en kapel met de achtergevel uitzag op dit straatje. Minder belangrijke straat: aan de ene kant bebouwd met de achtergevels en -huizen van de Zwarte-Zustersstraat en aan de kant der paar nummers bestaande uit enkele arbeiderswoningen uit de 19de eeuw.

      We laten Bob De Moor, die toen woonde in de Jonkvrouw Mattestraat, 6, in Gent, aan het woord:

      "Wannes kwam in de zomer van 1973 bij mij uitrusten van zijn liesoperatie. Dat moet van ongeveer zondag 17/6/73 geweest zijn tot zowat 15/7/73.
      Op 30/6 is Christa (zijn echtgenote) ook gekomen met Christian (zoon van Christa).
      Het was een heel klein huisje, het staat er trouwens nog, uit de achttiende eeuw waar je onmiddellijk met de deur in huis viel. In die tijd deed ik trouwens nooit mijn deur op slot, zodat iedereen van mijn vrienden binnen konden wanneer ze wilden.
      Wannes was er heel graag en heeft daar inderdaad veel getekend.
      Ik herinner me dat hij daar bijna het volledige werk van George Orwell heeft gelezen."

      Hij maakte hier tientallen schetsen (zwart/wit) en aquarels (kleur).

      Tekenen: droog materiaal zoals potlood, houtskool, pastel (*) (krijtjes) en nat: tekenpen.
      Schilderen: nat materiaal zoals aquarel (waterverf), Oost-Indische inkt (met borstel), olieverf, acrylverf en tempera  (plakaatverf).
      (*) werken met pastel wordt ook 'schilderen' genoemd, omdat het resultaat lijkt op een schilderij.

      DIE BRUGGEN MOETEN DROGEN

      "Het is geslotenluiken donker. Ik lig te slapen. Plots valt er licht, vermoedelijk van de lampadaire op het dressoir naast mijn bed". Ik ben verblind. Ik zie niets en ik hoor niets tot de stilte wordt verbroken door een kort, droog, scherp keelgeluid, te dicht bij mijn oorkussen. Ik ken die kuch. Mijn ogen krisperen tot Lee Van Cleefspleetjes en langzaam stellen ze de beeltenis van Wannes Van de Velde scherp. Hij verschijnt als het ware in een decor van bloemetjesbehang-all-over-the-place. (Kuch.) Sorry, Jan. Ze moeten drogen, de Ponts.

      We zijn in Avignon, de zomer van 1973.

      Wannes verdwijnt van mijn netvlies en schuifelt, dat hoor ik aan het krakend plancher van onze hotelkamer, naar de andere kant van mijn twijfelachtige bedstede". "Hij knipt het lamplicht aan boven de snurkende Bernard Van Lent, zijn ontdekking en trouwe begeleider- accordeonist. Sorry, Berre, die bruggen moeten drogen. Op de lampenkappen, her en der verspreid in onze chambre à coucher met lavabo op de kamer en douche plus toilet op de gang, liggen vers geconterfeite aquarellen zich wellustig op te krullen boven de warmte van originele gloeilampen. Dit ritueel herhaalt zich elke nacht, soms tot driemaal toe". "De laatste seance eindigt altijd met Wannes voor het geopende raam, doedelzak blazend. Het is dan zes uur ’s ochtends.

      Wij waren met zijn drieën de enigen van een troep zangers, toneelspelers en muzikanten die zich hadden opgegeven als celibatairs. We zouden dat jaar het Festival d’Avignon afsluiten met een week optreden in de Cour d’Honneur van het Palais des Papes. Onze eerlijkheid had ons om economische redenen veroordeeld tot een vierderangs hotelletje in een steeg niet ver van de Place de l’Horloge waar in die tijd de klok rond wereldverbeterend werd geanimeerd, gezongen en gedronken. Hippiefolklore. Wannes haatte het.

      In een opstel voor het weekblad Knack biechtte Wannes jaren later ontroerend eerlijk op dat er aan hem geen groot plastisch kunstenaar verloren was gegaan". Toch heb ik altijd van zijn beeldend werk gehouden: toen, voor die tijd en nog steeds. Onze passage in Avignon werd een triomftocht en dat niet in het minst door de betoverende, overrompelend schone Wannes Van de Velde met zijn bescheiden schilderwerken van kunst.

      Ik ben er nog wel eens geweest, bij de Pont d’Avignon, maar het was niet meer hetzelfde."

      Jan Decleir

      GRAFIEK

      De straat

      In 1988 maakte Wannes samen met Ronald Ergo het boek "De straat".
      "De straat" verscheen in een oplage van 25 exemplaren en enkele a.p.'s, alle genummerd en gesigneerd door Wannes Van de Velde. Afmetingen 50 X 32 cm.

      Ronald Ergo concipieerde en realiseerde vanaf 1976 ook kunstenaarsboeken en bibliofiele uitgaven. In 1981 was hij medeoprichter van De Prentenier, een vereniging die het bibliofiele boek wilde bevorderen.
      Onder het imprint van De Prentenier zou hij meer dan 80 boeken uitgeven. Opvallende namen in het fonds van De Prentenier zijn J.L. de Belder, Paul De Vree, Anton van Wildrode, Charles Rossi, Garmt Stuiveling, Jaroslav Seifert, Wannes Van de Velde en Michel Seuphor.  
      Ronald Ergo was enkele jaren als docent verbonden aan het Plantin Instituut voor Typografie te Antwerpen.

      Ronald Ergo. Schilder, tekenaar, graficus, letterzetter, typograaf, bibliofiel drukker en uitgever.
      Autodidact. Einzelgänger.
      In 1997 was hij laureaat van de Torenwachtersprijs.

      Link naar het boek in de Wannes bibliotheek

      Grafiek is een druktechniek waardoor op een artisanale werkmethode meerdere exemplaren van een werk kunnen gemaakt worden.

      Vrije grafiek: houtsnede, houtgravure, linosneden, zeefdruk, litho (steendruk), etsen (op koper of zinkplaat - droge naald, rechtstreeks in de plaat of wel met een proces van zuren), monotype (afdruk van slechts 1 exemplaar, drukinkt wordt op een glasplaat aangebracht).

      Toegepaste grafiek: Meestal gebruikt voor commerciële doeleinden zoals affiches, kaften van boeken, verpakkingen enz.

      POESJENELLEN

      Begin jaren tachtig begon Wannes Van de Velde te werken aan een poppentheater dat de oude Antwerpse poppenspeltraditie “de poesje” voort wilde zetten. Zijn theater heette “Water en Wijn” en hij schreef er zelf teksten voor, vertaalde stukken van Michel de Ghelderode, kapte de poppen uit lindenhout en schilderde de decors. Zijn moeder, die een goede naaister was, maakte de kleren.
      Terwijl drie spelers de poppen hanteerden deed Wannes de stemmen en verzorgde de muzikale omlijsting en het klankdecor. De wisselwerking tussen verteller en poppenspelers vond hij zeer belangrijk.
      Wannes gebruikte de oude vorm van het poesjetheater maar gaf er een andere, meer poëtische invulling aan, wat door het publiek soms niet onmiddellijk begrepen werd.
      Later is uit dit poesjetheater de zanggroep “Water en Wijn” ontstaan.

      Wat zegt de meester:

      "Poppenspel is in de eerste plaats een klimaat; dynamisch, bizar, demonisch, een tikkeltje morbide, maar nooit vulgair, en vooral: genadeloos."

      "De bewegingen van een pop zijn onafwendbaar. Zonder aarzeling tekenen ze de kortste weg tussen twee punten of werelden. Daardoor hebben ze iets fataals. We moeten ons goed bewust zijn van de specifieke bewegingstics die eigen zijn aan stangpoppen; zeker niet proberen marionetten te maken die de menselijke motoriek ‘natuurgetrouw’ nabootsen, want dat is – althans in onze visie – een fundamentele fout die het poppenspel zou degraderen tot een ziekelijke vertoning."

      "Hetzelfde voor de stemmen: we spelen niet met acteurs, maar met houten fetisjen die er niet menselijk uitzien. Moesten we deze figuren een menselijke manier van praten meegeven, dan zou dit ( paradoxaal genoeg ) onnatuurlijk overkomen, daar waar een irreële, bewust gestileerde stem vanzelf op haar plaats valt. De toeschouwer moet vergeten dat er door mensen wordt gesproken en aannemen dat het de poppen zelf zijn. Toch is het niet de opgave van de spreker ‘typisch’ te gaan praten; het gaat om de muzikaliteit, ritme, spanning, pure klank. Nooit om een anekdote of nabootsing. Op die manier verwerft een pop haar eigen stem, die ze weliswaar ontleent aan de spreker, maar waarover ze macht verwerft. Het is de pop, niet de speler, die transformeert. Wij zijn haar helpers, haar theaterknechten." Uit ‘In de tijd’ ( notities 1987 – 1993 )

      Wannes-poesje

      Voorontwerpen en schetsen van de poppen. (klik voor vergroting)

      • foto: Bart Vandersnickt

        foto: Bart Vandersnickt

      • foto: Bart Vandersnickt

        foto: Bart Vandersnickt

      • foto: Bart Vandersnickt

        foto: Bart Vandersnickt

      • foto: Bart Vandersnickt

        foto: Bart Vandersnickt

      • foto: Bart Vandersnickt

        foto: Bart Vandersnickt

      DWALI'S

      Op de ledenpagina vind je nog meer Dwali's

      BOEK BEELDEND WERK

      Uit duizenden werken, in mappen en schetsboeken, achter kasten en in dozen verscholen, wilden wij, Filip Janssens, Karel Vingerhoets en ikzelf in samenwerking met Christa Bernhardt-Van de Velde, de weduwe van Wannes, een boek maken met een selectie uit Wannes’ beeldend werk.

      Uiteindelijk hebben we een keuze gemaakt waaruit het kunnen en de diversiteit van Wannes’ werk optimaal blijken.

      We hebben lang nagedacht over de indeling, volgorde en presentatie in het boek. Thematisch, per genre, chronologisch?

      De intuïtie heeft het gehaald: we kozen voor afwisseling en contrast. We hebben alles onderverdeeld in vier hoofdstukken.

      Het eerste deel omvat het pure tekenen en schilderen, het tweede deel het grafisch werk met hout- en linosneden en etsen. In deel 3 verschijnen twee cartooneske personages: Ridder Lodewijk, destijds uitgegeven bij ‘Paradox Press’, en de kleine leeuw Dwali, die zowat alles en iedereen in een verbasterd Duits becommentarieert en die Wannes enkel en alleen voor de familie bedacht had. In deel 4 tenslotte komt Wannes’ driedimensionaal werk aan bod, met de door hem eigenhandig gemaakte poesjenellen.

      Hier en daar wordt ook oud studiewerk uit Wannes’ academiejaren getoond. Uitermate interessant zijn voorbeelden van zijn werkmethode: Wannes tekent of schildert hetzelfde onderwerp meestal meermaals. De variaties op hetzelfde onderwerp tonen aan hoe vrij hij ermee speelde.

      Op onze uitstappen met ‘pen en papier’ door heel België, van de Kempen tot Henegouwen, van stad naar stad, in het Gentse havengebied, of bij me thuis in de Sleepstraat, van heel nabij ben ik getuige geweest van het meesterlijke talent en de kunde van Wannes.

      Wij hopen aan te tonen dat Wannes niet één stijl had en wars was van elke modetrend. Tekenen, schilderen, schetsen, graveren, drukken, voor Wannes was het puur genieten.

      ‘Ik vergat al mijn regendagen, mijn muizenissen en onzekerheden’, dixit Wannes.

      Wem Cornelissen

      © Uitgeverij Vrijdag en Christa Bernhardt-Van de Velde www.uitgeverijvrijdag.be Boekverzorging: Mulder van Meurs, Amsterdam 2017 Foto Wannes Van de Velde: Wem Cornelissen ISBN 978 94 6001 567 0 NUR 646 D/2017/11.676/378

      Leden van deze website kunnen op de ledenpagina het volledige boek "Beeldend werk" doorbladeren. Bijzondere dank aan Ronald Grossey van uitgeverij Vrijdag, die alles deed om dit boek uit te geven en toelating verleende om het volledig te publiceren op onze website. www.uitgeverijvrijdag.be

      My Image

      Disclaimer: Indien er media-materiaal op deze website staat waar u de rechten op bezit en hier onterecht geplaatst is, laat het ons dan a.u.b. weten.
      privacy policy

      Wij gebruiken cookies om uw surfervaring op deze site te verbeteren. Als u voortgaat met het surfen op deze site, gaat u akkoord met onze cookies policy.